Owczarek australijski (Australian Shepherd, Aussie) to inteligentna i aktywna rasa, ceniona jako pies rodzinny i pracujący. Pomimo ogólnie dobrego zdrowia, rasa ta ma predyspozycje do kilku dziedzicznych chorób oczu, które mogą prowadzić do upośledzenia wzroku lub ślepoty. Regularne badania okulistyczne ECVO oraz genetyczne testy są kluczowe dla wczesnego wykrycia i zapobiegania problemom wzrokowym.
Najczęściej wyszukiwane frazy Google o oczach u Aussie świadczą o niepokoju związanym z możliwą utratą widzenia u tej rasy:
- „owczarek australijski choroby oczu”
- „Australian Shepherd PRA test genetyczny”
- „CEA w aussie objawy i leczenie”
- „zaćma u owczarka australijskiego kiedy”
- „badanie oczu ECVO aussie cena”
- „czy aussie ma Collie Eye Anomaly”
Wyjaśnijmy więc te wszystkie wątpliwości!
Choroby oczu znane i przypuszczalnie dziedziczne (ECVO)
Poniżej przedstawiono zestawienie chorób oczu u owczarka australijskiego, które są wymienione w tabeli ECVO i/lub powszechnie zgłaszane przez okulistów:
1. Microphthalmia z anomaliami
- Opis: Małe oko lub oko z wieloma wadami strukturalnymi.
- Dziedziczenie: nieznane.
- Test genetyczny: brak.
- Często związane z umaszczeniem merle i wadami u szczeniąt.
2. Zaćma (Cataract)
- Opis: Mętnienie soczewki prowadzące do pogorszenia wzroku lub ślepoty.
- Dziedziczenie: autosomalne dominujące z niepełną penetracją.
- Test genetyczny: tak – HSF4-2 (część przypadków).
- Najczęściej diagnozowana u psów w wieku 2–5 lat, choć może pojawić się wcześniej lub później.
3. Progressive Retinal Atrophy (PRA)
- Opis: Postępujący zanik siatkówki prowadzący do ślepoty.
- Dziedziczenie: autosomalne recesywne.
- Test genetyczny: tak – prcd.
- Objawy zwykle pojawiają się w średnim wieku psa.
4. Collie Eye Anomaly (CEA)
- Opis: Wrodzone zmiany siatkówki i naczyniówki, mogą prowadzić do odwarstwień lub upośledzenia widzenia.
- Dziedziczenie: autosomalne recesywne (koloboma: mechanizm nieznany).
- Test genetyczny: tak – NHEJ1.
- Wymagane badania okulistyczne u szczeniąt oraz dorosłych.
5. Canine Multifocal Retinopathy (CMR1)
- Opis: Zaburzenia barwnikowe i wybrzuszenia siatkówki.
- Dziedziczenie: autosomalne recesywne.
- Test genetyczny: tak – BEST1.
- Zwykle łagodny przebieg.
6. Cone Degeneration (Achromatopsia) - ślepota dzienna
- Opis: dziedziczna choroba siatkówki polegająca na braku lub ciężkim upośledzeniu funkcji czopków odpowiedzialnych za widzenie dzienne i rozróżnianie barw.
- Objawy kliniczne:
- ślepota dzienna (fotofobia)
- dezorientacja w jasnym świetle
- względnie dobre widzenie o zmroku - Dziedziczenie: autosomalne recesywne
- Test genetyczny: ✅ TAK – CNGB3
- Wiek wystąpienia: objawy obecne od szczenięcia
- Znaczenie hodowlane: choroba niepostępująca, ale znacząco obniżająca komfort życia psa
7. Dysplazja siatkówki (postać wieloogniskowa)
- Opis: wrodzona wada rozwojowa siatkówki, objawiająca się obecnością mnogich ognisk nieprawidłowej struktury.
- Przebieg:
- od bezobjawowego
- do niewielkiego pogorszenia widzenia - Dziedziczenie: autosomalne recesywne (dokładny mechanizm nie w pełni poznany)
- Test genetyczny: ❌ BRAK
- Wiek wystąpienia: zmiany obecne od urodzenia, wykrywalne w badaniu ECVO
- Znaczenie kliniczne: zwykle stabilna, niepostępująca
8. Neuronalna lipofuscynoza ceroidowa (NCL) - Choroba neurologiczna z objawami okulistycznymi
- Opis: ciężka, postępująca choroba neurodegeneracyjna, w której jednym z pierwszych objawów może być pogorszenie wzroku
- Objawy:
- utrata wzroku
- zmiany zachowania
- ataksja, drgawki
- postępujące zaburzenia neurologiczne - Dziedziczenie: autosomalne recesywne
- Test genetyczny: ✅ TAK – CLN6
- Wiek wystąpienia: młode psy (zwykle 1–3 rok życia)
Badania okulistyczne i testy genetyczne
1. Badanie okulistyczne ECVO
Badanie przez certyfikowanego okulistę ECVO to specjalistyczna ocena wzroku psa obejmująca:
- ocenę siatkówki, soczewki, nerwu wzrokowego i struktur oka;
- wykrywanie zmian dziedzicznych, niedziedzicznych, postę niepostępujących;
- certyfikat ECVO ważny przez rok od wystawienia. Regularne badania są zdecydowanie zalecane od wieku szczenięcego aż do wieku starszego, szczególnie u psów hodowlanych.
2. Testy genetyczne
Dostępne testy obejmują m.in.:
- prcd-PRA – identyfikacja nosicieli i psów chorych na PRA
- HSF4-2 – test predyspozycji do pewnych typów zaćmy
- NHEJ1 – test na Collie Eye Anomaly (CEA)
- BEST1 – test na Canine Multifocal Retinopathy (CMR1)
- CNGB3 - test na Cone Degeneration
- CLN6 - test na NCL
Testy te umożliwiają świadome planowanie hodowli i minimalizowanie ryzyka przekazywania schorzeń potomstwu.
Wiek wystąpienia zmian oczu u aussie
Choroba Okulistyczna: Microphthalmia
Typowy wiek: Wczesne – od szczenięcia
Główne objawy: Wady strukturalne, nieprawidłowe oczy
Choroba Okulistyczna: Zaćma
Typowy wiek: Zwykle 2–5 lat (może wcześniej)
Główne objawy: Zamglenie soczewki, pogorszenie wzroku
Choroba Okulistyczna: PRA (prcd)
Typowy wiek: Średni wiek dorosły
Główne objawy: Problemy z widzeniem przy słabym świetle
Choroba Okulistyczna: CEA
Typowy wiek: Szczenięta i młode psy
Główne objawy: Zmiany siatkówki, możliwe upośledzenie wzroku
Choroba Okulistyczna: CMR1
Typowy wiek: Różny wiek
Główne objawy: Zmiany barwnikowe siatkówki
Dlaczego badania oczu aussie są ważne?
✔ Pomagają wykryć choroby wcześnie – zanim pojawi się ślepota
✔ Umożliwiają świadome decyzje hodowlane
✔ Minimalizują ryzyko dziedzicznych schorzeń
✔ Poprawiają jakość życia psa przez odpowiednie leczenie
lek. wet. Natalia Kucharczyk ESE ECVO