Owczarek szetlandzki to inteligentna i aktywna rasa pasterska, ceniona jako towarzysz i partner w pracy. Podobnie jak inne rasy pasterskie, Sheltie ma jednak predyspozycje do kilku chorób oczu o podłożu genetycznym, dziedzicznym lub rasowym, które mogą wpływać na widzenie i komfort życia.
Właściciele często wpisują w Google frazy takie jak:
Poniżej znajdziesz szczegółowy opis tych schorzeń, ich typowy wiek wystąpienia, dostępność testów genetycznych oraz praktyczne wskazówki.
Dziedziczne i przypuszczalnie dziedziczne choroby oczu (ECVO)
European College of Veterinary Ophthalmologists (ECVO) wyróżnia u Owczarków szetlandzkich szereg chorób oczu znanych lub przypuszczalnie dziedzicznych. Poniżej znajdziesz opis każdej z nich, typowy wiek wystąpienia zmian oraz informacje o testach genetycznych (jeśli są dostępne).
1. Microphthalmia - małoocze
Opis: nieprawidłowo małe oko, często powiązane z innymi wadami strukturalnymi oka.
Dziedziczenie: nieznane.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek wystąpienia: obecne od urodzenia.
Objawy: mniejsze oko, możliwe trudności w widzeniu.
2. Distichiasis
Opis: dodatkowe rzęsy wyrastające z brzegu powieki, mogące podrażniać rogówkę i prowadzić do wrzodów.
Dziedziczenie: autosomalne dominujące z niepełną penetracją.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek: zwykle u młodych dorosłych psów.
Objawy: łzawienie, mrużenie, zaczerwienienie oka.
3. Punktowe zapalenie rogówki
Opis: drobne, punktowe zmiany zapalne rogówki.
Dziedziczenie: nieznane.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek: zazwyczaj młode dorosłe psy.
Objawy: niewielkie plamki na rogówce, łzawienie, dyskomfort.
4. Dystrofia zrębu rogówki
Opis: zmiany mikrokrystaliczne w rogówce prowadzące do zmętnienia; u niektórych psów mogą tworzyć się owrzodzenia.
Dziedziczenie: nieznane.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek: zwykle u psów około 3 lat.
Objawy: mętne obszary w rogówce i możliwy dyskomfort.
5. Zaćma
Opis: zmętnienie soczewki oka, zwykle tylno-korowe.
Dziedziczenie: nieznane.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek: zazwyczaj powyżej 2 lat.
Objawy: mętne soczewki, pogorszone widzenie.
6. Dysplazja siatkówki (fałdy/ wieloogniskowa)
Opis: wrodzona nierównomierna budowa siatkówki; może być łagodna lub bardziej rozległa.
Dziedziczenie: nieznane.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek wystąpienia: obecna od urodzenia.
Objawy: zależne od nasilenia; u wielu psów bez widocznych objawów.
7. Slowly Progressing Retinopathy (SPR) - Wolno postępująca retinopatia
Opis: łagodna, powoli postępująca degeneracja siatkówki bez szybkiej utraty wzroku.
Dziedziczenie: przypuszczalnie autosomalne recesywne.
Test genetyczny: ❌ brak.
Objawy: subtelne zmiany siatkówki bez wyraźnej utraty widzenia / w zaawansowanych przypadkach osłabienie widzenia
8. Progressive Retinal Atrophy (PRA)
Opis: postępująca atrofia siatkówki prowadząca do utraty wzroku.
Dziedziczenie: autosomalne recesywne (wariant CNGA1).
Test genetyczny: dostępny test CNGA1.
Wiek wystąpienia: zwykle 2–8 lat (objawy u dorosłych psów).
Objawy: najpierw gorsze widzenie w słabym świetle, potem stopniowa ślepota.
9. Retinal Pigment Epithelial Dystrophy (RPED)
Opis: powoli postępujące zmiany barwnikowe i degeneracja siatkówki.
Dziedziczenie: nieznane.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek wystąpienia: zwykle >2–3 lat.
Objawy: zmiany w barwie siatkówki i stopniowe pogarszanie wzroku.
10. Anomalia Oczu Collie (CEA)
Opis: chociaż CEA obejmuje głównie naczyniówkę i siatkówkę, w cięższych przypadkach może dotyczyć również tarczy nerwu wzrokowego.
Dziedziczenie: autosomalne recesywne dla niedorozwoju naczyniówki / wielogenowe dla pozostałych zmian
Test genetyczny: tylko dla niedorozwoju naczyniówki - NHEJ1
Wiek wystąpienia: obecna od urodzenia.
Objawy: możliwe problemy z widzeniem.
11. Zbyt mała tarcza nerwu wzrokowego (micropapilla)
Opis: nieprawidłowy rozwój tarczy nerwu wzrokowego
Dziedziczenie: nieznane.
Test genetyczny: ❌ brak.
Wiek wystąpienia: obecna od urodzenia.
Objawy: możliwe problemy z widzeniem.
Objawy chorób oczu u owczarka szetlandzkiego – kiedy reagować
Opiekunowie najczęściej wpisują w Google pytania takie jak: \
Zwróć uwagę na sygnały ostrzegawcze:
✔ zaczerwienienie i ból oka
✔ mętne oko lub plamy w rogówce/soczewce
✔ pogorszenie widzenia, szczególnie po zmroku
✔ częste mruganie lub ocieranie oczu
Każdy z tych objawów wymaga konsultacji okulistycznej.
Testy genetyczne – co jest dostępne?
✔ PRA (CNGA1) – test genetyczny dostępny i pomocny w hodowli. Testy pomagają hodowcom wyeliminować nosicieli i chore psy z linii hodowlanych, ale nie zastępują badania ECVO.
Badania okulistyczne ECVO – dlaczego są ważne?
Badanie okulistyczne ECVO to profesjonalna ocena oczu wykonana przez okulistę weterynaryjnego zgodnie ze standardami międzynarodowymi:
✔ wykrywa wrodzone i nabyte zmiany oczu
✔ ocenia przedni i tylny odcinek oka
✔ jest szczególnie ważne u psów hodowlanych
✔ powinno być wykonywane co rok przez całe życie psa
Jak dbać o oczy owczarka szetlandzkiego?
lek. wet. Natalia Kucharczyk ESE ECVO