Zalecane badania okulistyczne dla owczarka australijskiego oraz miniaturowego owczarka amerykańskiego

Zestawienie zaleceń dotyczących badań okulistycznych dla owczarka australijskiego (Australian Shepherd) oraz miniaturowego owczarka amerykańskiego (Miniature American Shepherd). Obie rasy są bardzo blisko spokrewnione genetycznie, dlatego organizacja ECVO traktuje je wspólnie w dokumentacji („Australian Shepherd – Standard, Miniature and Toy”). Informacje opierają się na wytycznych ECVO oraz aktualnych rekomendacjach hodowlanych. 

Źródło: dokument ECVO „Known and Presumed Hereditary Eye Diseases in Dogs and Cats”.

Dodatkowo zgłaszano występowanie takich problemów, jak distichiasis (dodatkowe rzęsy), dystrofia rogówki, hipoplazja tęczówki, przetrwałe błony źreniczne czy zwyrodnienie ciała szklistego.

Zalecane badania okulistyczne ECVO – kiedy je wykonywać?

1. Badanie szczenięcia (6–8 tygodni życia)

Najważniejsze do wykrycia:

• anomalii oka collie (CEA),
• mikroftalmii,
• szczeliny tęczówki i tarczy nerwu wzrokowego,
• wad związanych z umaszczeniem merle,
• ciężkich postaci dysplazji siatkówki.

To badanie jest szczególnie istotne u szczeniąt pochodzących z linii merle. W przypadku CEA zmiany mogą częściowo „zanikać” wraz z wiekiem (tzw. go normal), dlatego wczesna diagnostyka ma dużą wartość hodowlaną.

2. Pierwsze pełne badanie ECVO przed dopuszczeniem do hodowli

Wiek: około 12–18 miesięcy.

Badanie wykonuje certyfikowany okulista ECVO. Obejmuje ono:

• badanie przedniego odcinka oka,
• ocenę soczewki m.in. pod kątem zaćmy,
• badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic, w tym ocenę zmian typowych dla PRA, CEA i dysplazji siatkówki.

Certyfikat ECVO jest ważny przez rok i wymaga odnawiania.

3. Okresowe badania dorosłych psów hodowlanych

Dla psów przeznaczonych do hodowli zaleca się:

• powtarzanie badania okulistycznego ECVO co 12 miesięcy, ponieważ część chorób (zwłaszcza zaćma i PRA) ujawnia się dopiero u dorosłych zwierząt;
• wykonywanie badań przez cały okres aktywności hodowlanej.

Zalecane badania genetyczne

Poza klasycznym badaniem okulistycznym większość klubów ras i hodowców rekomenduje jednorazowe wykonanie panelu DNA.

Testy szczególnie zalecane:

• CEA (NHEJ1).
• PRA-prcd.
• Zaćma dziedziczna (HSF4).
• CMR1 (BEST1).
• Achromatopsja (CNGB3).
• CLN6.

Badania genetyczne wykonuje się tylko raz w życiu psa (z wymazu z policzka lub krwi), ponieważ wynik nie zmienia się z wiekiem.

Szczególna uwaga: umaszczenie merle

U owczarków australijskich i miniaturowych owczarków amerykańskich występuje gen merle. ECVO wskazuje, że mikroftalmia i inne ciężkie wady oczu rozwijają się najczęściej właśnie u psów z tym umaszczeniem.

Największe ryzyko dotyczy skojarzeń:

• merle × merle („double merle”).

Takie psy mogą cierpieć na:

• bardzo małe gałki oczne,
• szczeliny tęczówki i tarczy nerwu wzrokowego,
• odwarstwienie siatkówki,
• ślepotę,
• zaburzenia słuchu.

Dlatego odpowiedzialne organizacje hodowlane nie dopuszczają takich skojarzeń.

Praktyczny harmonogram badań

W przypadku psa niewykorzystywanego w hodowli zwykle wystarczają badania wykonane w wieku 1 roku, a potem co 3 lata.

lek. wet. Natalia Kucharczyk ESE ECVO